Ù…ØÙˆØ·Ù‡ باستانی بندیان در شهرستان درگز در استان خراسان رضوی ایران قرار دارد Ùˆ شامل بزرگترین گچبری ÛŒØ§ÙØª شده از دوران ساسانیاست.
این Ù…ØÙˆØ·Ù‡ در سال Û±Û³Û¶Û¹ در اثر کارهای ØªØ³Ø·ÛŒØ Ø§Ø±Ø§Ø¶ÛŒ کشاورزی کش٠شد Ùˆ از سال Û±Û³Û·Û³ تاکنون در دست ØÙاری Ùˆ بررسی باستانشناسی است.
کارهای باستانشناسی در منطقه در ØØ§Ù„ ØØ§Ø¶Ø± شامل بررسی معماری معبد ساسانی Ú©Ù‡ در ÙØµÙ„های پیشین ØÙاری شدهاست. تپه دیگری در دست ØÙاری است. یاریم تپه در جوار آن هنوز مورد کاوش قرار Ù†Ú¯Ø±ÙØªÙ‡Ø§Ø³Øª. این Ù…ØÙˆØ·Ù‡ باستانی Ù…Ø³Ø§ØØªÛŒ ØØ¯ÙˆØ¯ هزار متر مربع را در بر میگیرد.
این اثر تاریخی از بناهای دوره ساسانی Ù…ØØ³ÙˆØ¨ میشود Ú©Ù‡ در ۲کیلومتری شمال غرب شهرستان در کنار رودخانه درونگر واقع شدهاست Ùˆ به سبب آببندی Ú©Ù‡ در این ناØÛŒÙ‡ قرارداشته به بندیان معرو٠است.در نخستین ÙØµÙ„ کاوش تالاری به ابعاد Û¸×Û±Û° متر خاکبرداری شد.Ú©Ù‡ به Ø§ØØªÙ…ال زیاد دارای سقÙÛŒ چوبی ÙˆÙ…Ø³Ø·Ø Ø¨ÙˆØ¯Ù‡ ÙˆØ¨Ø±ÙØ±Ø§Ø² ستونها قرار داشتهاست.جالبترین قسمت تالار تصاویری است Ú©Ù‡ به صورت گچبری دورتادور این تالار نقش شدهاست Ùˆ کتیبههایی به خط پهلوی نیز کش٠گردیدهاست.این نقشها وتصویرها موضوعات متعددی را بازگو میکنند از جمله شکار، جنگ، صØÙ†Ù‡Ù‡Ø§ÛŒ مذهبی وتÙویض قدرت Ú©Ù‡ در همه آنها Ø±ÙˆØ Ø§Ø¹ØªÙ‚Ø§Ø¯ÛŒ وایرانی متجلی است. آتشدان Ú¯Ú†ÛŒ زیبایی در مقابل تالار به آتشکده قرار دارد.[Û±]
اهمیت گچبریهای بندیان نه به طولانی بودن، بلکه به Ù…ØØªÙˆØ§ÛŒ آن است. این Ú¯Ú† بریها بیش از Û±Û°Û° متر مربع وسعت دارند Ùˆ بخش مهمی از تاریخ دوره بهرام گور را به تصویر کشیدهاند.
«Ù…هدی رهبر»ØŒ باستانشناس Ùˆ سرپرست کاوشهای بندیان درگز درباره ویژگی این Ú¯Ú† بریها میگوید: «Ú¯Ú† بریهای داخل تالار آتشکده، پادشاهی بهرام گور Ùˆ غلبه ÙˆÛŒ بر پادشاه هپتالیها، قوم مهاجم شمال خراسان، را به تصویر کشیدهاند. Ú¯Ú† بریهای بجا مانده از دوره ساسانی، عموماً جنبه تزیینی یا تک چهره دارند. در ØØ§Ù„ÛŒ Ú©Ù‡ آثار نقش شده بر دیوار آتشکده بندیان، ورقهایی از تاریخ این دوره بهشمار میروند.»
مجموعه آثار بندیان درگز، علاوه بر آتشکده، کارگاه صنعتی، سازهای وسیع با کاربری Ø§ØØªÙ…الی مذهبی Ùˆ ØÚ©ÙˆÙ…تی Ùˆ برج خاموشی به عنوان راهنمای Ù…Ø³Ø§ÙØ±ÛŒÙ† را نیز شامل میشود.

