ججوخان سردار کرمانجی که فارس ها به او نادرشاه دوم می گفتند

ججو خان یار Ùˆ یاور مردم بیچاره Ùˆ بی کس بود، آن مرد بزرگ کورد سال‌های طولانی در برابر ظلم دولت قاجار Ùˆ نامردی‌های آن‌ها Ùˆ روس‌ها ایستادگی کرد تا جان خود را در این راه از دست داد. زمانی Ú©Ù‡ ججو خان بزرگ کشته شد دشمنان سر او را از تنش جدا کردند Ùˆ به مسکو فرستادند Ùˆ تزار روس در کاسهٔ سرش شراب نوشید Ùˆ جشن برپا کرد. ججو خان در میان کرمانج خراسان Ùˆ ترک‌های درگز Ùˆ قوچان خوب یاد Ù…ÛŒ‌شود Ùˆ نام او هنوز هم کار Ù…ÛŒ‌کند

مقاومت ججوخان

ججوخان، فرزند الله وردی بیگ، فرزند ججو بود، ججو در نوجوانی پدرش را از دست داد Ùˆ حکومت درگز مقام پدرش را به او تفویض نمود Ùˆ به حکومت میانکوه (در منطقه درگز) منصوب شد، زیرا اهالی آن جا کرد بودند Ùˆ شورش Ù…ÛŒ‌کردند. در آن زمان روسیه Ùˆ انگلیس کاملاً بر تصمیم‌گیری‌ها ÛŒ ایران اثرگذار بودند. ججوخان پس از مدتی قصد داشت وارد قوچان شود Ùˆ نیروهای ملی را علیه روس‌ها بسیج نماید، پس از بمباران حرم امام رضا (ع)ØŒ روسهای تزاری Ú©Ù‡ ججوخان را مخالف اهداف Ùˆ امیال تجاوز کارانه خویش Ù…ÛŒ‌دیدند، در صدد دستگیری ججو برآمدند، ججو در اسفند Û±Û²Û¹Û° خورشیدی دستگیر شد ولی پس از مدتی از زندان روس‌ها گریخت. ججو مبارزه علیه روس‌ها را ادامه داد، به پاسگاه‌ها Ùˆ پایگاه‌های آن‌ها در نواحی مرزی شبیخون Ù…ÛŒ‌زد Ùˆ افسران Ùˆ سربازان روس را Ù…ÛŒ‌کشت Ùˆ اسلحه Ùˆ مهمات آن‌ها را بین سواران خود تقسیم Ù…ÛŒ‌نمود، روس‌ها از دولت احمد شاه خواستند Ú©Ù‡ ججو را دستگیر کند ولی دولت گفته بود این کار از عهده ما ساخته نیست.

پس از این جریان، روس‌ها تمام نیروهای خود را علیه ججو بسیج کرده Ùˆ به تعقیب او فرستادند. تعقیب‌ها مؤثر واقع نشد. ججو، به عنوان یک ایران دوست روس ستیز محبوب مردم بود؛ ججوخان یاور ستم دیدگان بود Ùˆ در حمله ملخ‌ها انبارهای محتکرین را شکست Ùˆ گندم را بین فقرا Ùˆ بیچارگان تقسیم Ù…ÛŒ‌کرد

جَجوخان سردار ملی کُرمانج

انقلاب مشروطیت یک رویداد ناتمام دمکراسی خواهی حق محور در تاریخ معاصر ایران است. قیام مشروطهٔ ایران مجموعه کوشش‌ها Ùˆ رویدادهائی است Ú©Ù‡ در دوره مظفرالدین شاه قاجار Ùˆ سپس در دوره محمدعلی شاه قاجار برای تبدیل حکومت استبدادی به حکومت مشروطهٔ قانونمند رخ داد Ùˆ منجر به تشکیل مجلس شورای ملی Ùˆ تصویب اولین قانون اساسی ایران شد. در منطقهٔ کرمانج شمال خراسان مردم به رهبری ججوخان در راستای دفاع از خواسته‌های بحق مشروطه به پا خواستند. ججوخان سردار ملی کرمانج (شمال شرق ایران) در نوجوانی پدرش را از دست داد. در هنگام انقلاب مشروطیت در سال Û±Û¹Û°Û¶ میلادی حکومت سنتی Ùˆ محلی کرمانج مقام سنتی پدرش را به او تفویض نمود، بدینسان او رسمأ به حکمرانی منطقه کرمانج به مرکزیت میانکوه منصوب شد. در آن زمان روسیه Ùˆ انگلیس کاملأ بر تصمیم گیری‌های ایران اثرگذار بودند. ججوخان پس از مدتی در صدد انتقال مرکزیت حکومت محلی کرمانج به شهر قوچان (مرکز تاریخی حکومت محلی کرمانج از سال Û±Û¶Û±Û° میلادی به بعد) برآمد تا رسمأ حکومت ایالتی- ولایتی مشروطه منطقه کرمانج را اعلام، Ùˆ بدینسان نیروهای ملی Ùˆ قومی را علیه روس‌ها Ú©Ù‡ منطقه کرمانج را اشغال کرده بودند، بسیج نموده تا آنان را مجبور به ترک ایران کند. پس از بمباران حرم امام رضا (ع)ØŒ روس‌های تزاری Ú©Ù‡ سردار ملی کرمانج را فردی با صلابت، پرقدرت Ùˆ مخالف اهداف Ùˆ امیال تجاوزکارانه خویش Ù…ÛŒ‌دیدند در صدد دستگیری او برآمدند. ججوخان با همکاری ستون پنجم (طرفداران محمدعلی شاه Ú©Ù‡ مخالف دمکراسی مشروطه بودند) یکبار دستگیر شد اما بواسطه اینکه او سرداری بسیار حرفه‌ای Ùˆ چیره‌دست بود با مهارت Ùˆ ظرافت خاصی از زندان روس‌ها گریخت.

مبارزه علیه روسها

ججوخان مبارزه علیه روس‌ها (عوامل خارجی ضد دمکراسی Ùˆ آزادی در ایران مشروطه) Ùˆ محمد علی شاه مخلوع Ú©Ù‡ به سفارت روسیه پناه برده بود (عوامل داخلی ضد دمکراسی Ùˆ آزادی ایران مشروطه) ادامه داد Ùˆ به پاسگاه‌ها Ùˆ پایگاه‌های آن‌ها در منطقه Ùˆ نوار مرزی (شمال شرق ایران) حمله Ù…ÛŒ‌کرد Ùˆ افسران Ùˆ سربازان روسی (سلاتهای روسی) متجاوز را به سزای اعمال خود Ù…ÛŒ‌رساند، اسلحه Ùˆ مهمات آنان را بین سواران خود Ùˆ قشون کرمانج تقسیم Ù…ÛŒ‌نمود تا Ú©Ù‡ از خود دفاع کنند. روس‌ها رسمأ از حکومت وقت ایران خواستند Ú©Ù‡ ججوخان، این رهبر همیشه قهرمان Ùˆ جوانمرد رشید Ùˆ نامی کرمانج، را دستگیر کند، ولی دولت گفته بود Ú©Ù‡ او از طرفداران زیادی در منطقه برخوردار است Ùˆ این کار از عهدهٔ ما ساخته نیست. پس از این جریان روس‌ها تمام نیروهای خود را علیه سردار ملی کرمانج، بسیج کرده Ùˆ به تعقیب او فرستادند. این تعقیب‌ها مؤثر واقع نشد. ججوخان به عنوان رهبری نترس Ùˆ یک چهرهٔ شناحته شدهٔ مشروطه خواه کرمانج، ملیت گرای کرمانج دوست Ùˆ ایرانی روس ستیز (اشغال گر خارجی ضد دمکراسی مشروطه در ایران) محبوب مردم منطقه خود Ùˆ طرفداران نظام مشروطه ایران بود ججوخان یاور ستمدیدگان Ùˆ زحمتکشان کرمانج Ùˆ مردم محروم ایران بود Ùˆ سیستم دمکراسی مشروطه را به عنوان حکومتی غیر متمرکز (نوعی فدرالیسم سنتی آن روزگار) مناسب ایران کثیرالمله Ù…ÛŒ‌دانست Ú©Ù‡ بواسطهٔ آن مطالبات Ùˆ خواسته‌های بحق Ùˆ قانونی مردم ایران برآورده Ù…ÛŒ‌شد

مرگ

ججوخان با قوت گرفتن مخالفین آزادی Ùˆ دمکراسی مشروطه در ایران، Ùˆ با خیانت ستون پنجم ضد مشروطه Ú©Ù‡ به یاری روس‌های اشغال گر شتافته بودند، در بهمن ماه Û±Û²Û¹Û° خورشیدی (Û±Û¹Û±Û± میلادی) در کوهای پر از برف آخ مزار Ùˆ اسپیان (شمال شرق قوچان)ØŒ با مظلومیت تمام، در کمال جانفشانی برای دستیابی به حقوق ملی Ùˆ فرهنگی خلق کرمانج، Ùˆ احترام Ùˆ حرمت گذاری به مردم Ùˆ کشور خود به دست متجاوزین روس کشته شد، Ùˆ جان خود را مظلومانه فدای آزادی Ùˆ دمکراسی مشروطه برای ایران نمود.

ججوخان راه آزادگی Ùˆ برابری ملی را با آگاهی، علاقه Ùˆ شکوهمندی انتخاب کرد، Ùˆ جان خود را فدای ارزش‌های مدرن اجتماعی Ùˆ آزاد کردن خلق خود نمود. نام ججوخان به نیکی در تاریخ منطقهٔ کرمانج Ùˆ ایران همچون خورشیدی تابناک تا ابد Ù…ÛŒ‌درخشد. ججوخان Ù…ÛŒ‌خواست Ú©Ù‡ حقوق فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، ملی، Ùˆ … خلق کرمانج Ùˆ در واقع احترام به برابری حقوقی برای همهٔ ملیتهای ایران را تحت لوای حکومت غیرمتمرکز مشروطه ایران (فدرالیسم سنتی ایالتی – ولایتی) برآورده کند. ججوخان تلاش کرد تا Ú©Ù‡ با فرهمندی Ùˆ شایستگی والای خود، روی نحوهٔ زندگی خلق خود در راستای شکوفایی Ùˆ ارتقاء زندگی آنان، Ùˆ نجات آنان از بی عدالتی حاکمین مستبد، Ùˆ بازیابی شأن Ùˆ منزلت رفیع پاره ملیت کرمانج در منطقه شمال خراسان اثرگذار Ùˆ کارساز باشد. اگرچه ججوخان با تلاش بی شائبه Ùˆ خستگی ناپذیر خود به آمال Ùˆ آرزوی خویش Ú©Ù‡ همانا: آزادی، برابری، افتخار Ùˆ احترام به هویت والای ملی کرمانج، شکوفائی Ùˆ رفاه مردم آن دیار بود، دست نیافت، اما راه سربلندی، عزت Ùˆ فرهمندی برای دست یابی به این مهم را برای نسل‌های بعد از خود هموار کرد Ùˆ رهنمون شد. روح پاک ججوخان در آسمان منطقهٔ کرمانج شمال خراسان در پرواز Ùˆ تکاپو است Ùˆ با آوای بلند، Ùˆ بانگ Ùˆ ندای رسا، مشتاقانه در تقلا Ùˆ کندوکاو است’ ججوخان، اگرچه تو در میان ما نیستی اما خون پاک تو در رگ Ùˆ Ù¾ÛŒ جوانان کرمانج شمال خراسان جاری است. ‘

ترانه ججوخان

ایوانف مستشرق روس Ú©Ù‡ اندکی پس از کشته شدن ججو به تحقیقات خود در مورد نژادشناسی خراسان ادامه داده Ùˆ نوشته‌هایی از او در سال Û±Û¹Û²Û· در مجلهٔ انگلیسی زبان بنگال به چاپ رسیده این اشعار را در مورد ججو از مردم خراسان شنیده Ùˆ ضبط نموده‌است:

جه جو خانوا، جه جو خانا

jajo xano , jajo xana

الا ای ججوخان ای ججوخان

وه رگه ریاجوولگی خوپانا

wargariya jolgi xopana

که به سمت جلگه ویران شده سرازیر شدی

برینی وی پیروه ژانا

berin we pir we jane

Ùˆ زخم‌هایت عمیق Ùˆ پردرد است.

هه سپی جه جی هین جانی یه

haspi jaji hin jani ya

اسب ججوخان هنوز جوان و پرنفس است.

خورجینی وی ترمانی یه

xorjin we termani ya

خورجین آن ترکمنی است.

تفانگی وی ئالمانی یه

tefange we almani ya

و تفنگ او آلمانی است.

…

منابع

 Ù…ؤلف کتابخاوران گوهر ناشناخته ایراندر

 Ú©ØªØ§Ø¨ هه لو (عقاب)هاشم فرهادی

 Ø±ÙˆØ²Ù†Ø§Ù…Ù‡ اعتماد، شماره Û²Û±Û·Û¹ به تاریخ Û²/Û±Û²/۸۸، صفحه Û±Û² (صفحه آخر)

 Ø®Ø§Ø·Ø±Ø§Øª اقابکوف – ترجمه ابوترابی صفحه Û±Û±Û¸

 Ø§ÛŒÙˆØ§Ù†Ù دانشمند Ùˆ جامعه‌شناس معروف شوروی از نظر فرهنگی حق بزرگی بر کردهای خراسان دارد. او در تحقیقات خود تحت عنوان نژادشناسی خراسان علاوه بر ذکر شمه‌ای از تاریخ Ùˆ جامعه‌شناسی Ùˆ موقعیت کردها در خراسان، بسیاری از ترانه‌ها Ùˆ آهنگ‌های کرمانجی را ثبت Ùˆ ضبط نموده Ùˆ از خطر نابودی نجات داده‌است.

حرکت تاریخی کرد به خراسان- کلیم‌الله توحدی جلد Û³ صفحهٔ Û³Û¸Û²

کتاب هه لو (عقاب)هاشم فرهادی

کتاب تاریخ کرد در جغرافیای خراسان نوشته علیرضا سپاهی لایین

ایالات و طوایف درگز _ سید علی میرنیا صفحهٔ ۱۵۶

خاوران گوهر ناشناخته ایران_ابولفظل قاسمی صفحهٔ ۳۹۸

کتاب آبی _ تلگراف وقایع سال ۱۹۱۱صفحهٔ ۱۱۱

اترک نامه- رمضان علی شاکری- صفحهٔ ۱۱۳

مرزداران دامنه کیسمار- هاشم صادقی- صفحهٔ ۱۲۳

وقایع خاور ایران- سید علی میرنیا- صفحهٔ ۲۰۳

هفته‌نامه تعطیلاتنو مهرماه Û±Û³Û¹Û° /شماره Û´Û· صفحهٔ Û±Ûµ

کتاب فرج الله خان بیچرانلو,نویسنده هاشم فرهادی