اظهارات مردم گلکار یکی از هنرمندان و علاقهمندان به میراث فرهنگی دراینباره میگوید: چندروز قبل به همراه فرزندانم برای آشنایی با علامه شهرستانی به این محل رفتیم و درکمال ناباوری شاهد نابهسامانی این محل بودیم؛ بهطوری که از وضعیت پیشآمده به شدت ابراز تاسف کردیم . وی افزود: جای سوال است که چرا مقبره چنین شخصیتی که نام چند خیابان درگز به نام او است، باید به این اندازه مورد بیمهری قرارگیرد و اینگونه بدون نگهبان باشد . علیزاده یکی از اهالی شهرستان درگز نیز میگوید: چندروز قبل به اتفاق مهمانانی که از شهرستان دیگری به درگز آمده بودند، به محل مقبره علامه شهرستانی رفتیم و در کمال ناباوری شاهد بههمریختگی محل بودیم. جای سوال است این مکانی که کلی برای بهسازی آن هزینه شده است،چرا باید اینگونه مورد بیتوجهی قرارگیرد، درحالی که هر رئیسجمهوری که به درگز سفر کرده، از علامه شهرستانی به عنوان یکی از مفاخر درگز یاد کرده است؛ شخصیتی که دارای کتابهای مشهوری از جمله الملل و النحل و دهها جلد کتاب ارزشمند است که هماکنون در دانشگاهها تدریس میشود، بااین حال چرا مقبره یکی از مفاخر شهرستان اینگونه باید مورد بیتوجهی قرار گیرد؟ وی از مسئولان خواست توجه ویژهای به این مقبره داشته باشند. برای اطلاع از نحوه حفاظت از این مکان تاریخی با رئیس میراث فرهنگی درگز گفتوگو کردیم. وی درپاسخ به این سوال که چه کسی متولی این مکان است، گفت: این مکان اگرچه به ثبت ملی رسیده است اما درمالکیت اداره میراث فرهنگی نیست و از نظر حفاظت ازآن نیز از عهده این اداره خارج است چون ما تنها یک نگهبان داریم که به صورت چرخشی برای سرکشی به کل آثار میراث فرهنگی عمل میکند. مددی افزود: این مکان در محدوده روستای حضرت سلطان است و طبق اساسنامه حفاظت از آثار فرهنگی دهیاری و شورای اسلامی روستا باید زمینه حفاظت و حراست از آن را فراهم کنند ولی تاکنون اقدامی انجام نگرفته است. وی افزود: برای بهسازی و مرمت تاکنون دو مرحله برای آن اعتبار هزینه شده و آخرین بارهم درسال ۸۶ اعتبار خوبی برای مرمت و بهسازی آن اختصاص یافت ولی با این حال ناتمام و نیازمند اعتبار است و برای هرگونه هزینهکردی نیاز به اعتبار کشوری و استانی است و در نهایت از توانایی این اداره خارج است . این درحالی است که مقام مسئول دیگری که خواست نامش فاش نشود، گفت: مقبره علامه شهرستانی خارج از محدوده مسئولیت دهیاری است و باید مسئولان مربوط برای آن چارهاندیشی کنند.با توجه به اینکه مقبره علامه شهرستانی در محدوده روستای حضرت سلطان از توابع بخش نوخندان قرار دارد در اینباره به سراغ توحید فولادی دهیار روستای حضرت سلطان رفتیم و علت کمتوجهی به مقبره را جویا شدیم. وی در پاسخ به سوال ما گفت: اگر میراث فرهنگی اعلام میکند حفاظت و حراست از مقبره علامه شهرستانی جزو وظایف دهیاری است، چرا تاکنون به ما اطلاع ندادند یا ما را در جریان نگذاشتند و نگفتند که شما باید از آن نگهداری کنید؛ ثانیا وظیفه دهیاری در محدوده سکونتگاهی روستاست و مقبره علامه شهرستانی حدود یک و نیم کیلومتر از روستا فاصله دارد و با وجود این، بازهم تاکنون از آن مواظبت کردهایم و نگذاشتیم کسی در و پنجرهها و وسایل آن را به سرقت ببرد. وی افزود: نگهداری از این مقبره مهم با حرف نمیشود و برای دیوارکشی محوطه آن نیاز به اعتبار است و ما هم برای آن بودجهای نداریم که آن را بهسازی کنیم یا نگهبان برای آن قرار دهیم. دهیار روستای حضرت سلطان افزود:با این حال بنده موضوع را پیگیری میکنم و به اطلاع بخشدار نوخندان میرسانم تا بلکه برای آن چارهاندیشی شود. اگر این مکان به اوقاف واگذار شود برای بهسازی آن برنامهریزی و اقدام لازم به عمل خواهد آمد حسین آبادی رئیس اداره اوقاف و امورخیریه درگز نیز گفت: درصورتیکه این مکان به اوقاف واگذار شود برای بهسازی آن برنامهریزی و اقدام لازم به عمل خواهد آمد.گفتنی است بر اساس اسناد و مدارک بهدستآمده ،علامه ملامحمد شهرستانی یکی از مفاخر درگز و از دانشمندان بزرگ جهان اسلام محسوب میشود؛ابوالفتح محمد بن أبیالقاسم عبدالکریم محمد بن ابی بکر احمد شهرستانی فقیه و ملقب به افضل بوده است. وی درسال ۴۶۷ هجری قمری در شهرستانه در محدوده درگز فعلی متولد شد که در آن موقع شهرستانه شهری آباد و سرسبز و بزرگ بوده و از شهرهای باستانی ایران قدیم محسوب میشده که درحمله غزنویان به کلی خراب شد و دوره آبادی آن در زمان سلجوقیان و قبل از آن بوده است که امروزه آثار خرابههای آن در روستای پالکانلو کلاته صارم وجود دارد و مرکز آن شهر قهیدز در نزدیکی روستای فضل آباد بوده که شهر نوخندان فعلی نیز در حومه آن قرار داشته است .علامه شهرستانی در سنین جوانی و در زمان سلطان سنجر در این شهر زندگی میکرد و در جوانی در علوم متداول آن دوره مهارت کامل داشته است. اکنون حدود هزار سال از زندگی و مرگ وی گذشته است و چندسال قبل زمزمه برگزاری هزاره وی بر سر زبانها افتاد اما به دلیل پارهای از مشکلات امکانپذیر نشد؛ ولی مقرر بود برنامه وسیعی برای برگزاری هزاره وی و جلب گردشگر انجام پذیرد؛ از جمله اختصاص ۵۰ هکتار از اراضی منطقه برای ایجاد فضای سبز و حفر یک حلقه چاه عمیق و آسفالت ۳کیلومتر جاده آن و تاسیس کتابخانه و موزه برای گردآوری آثار این علامه بزرگ و یافتههای اطراف این شهر باستانی بازسازی شود که تاکنون این امر محقق نشده است و امید میرود مسئولان مربوط به آن توجه ویژهای داشته باشند.